Rzemiosło tradycyjne

Wikliniarstwo i rzemiosło plecionkarskie w Polsce

Dokumentacja i opis technik wyrobu koszy, mebli oraz przedmiotów użytkowych z wikliny, trzciny i sitowia. Tradycja, której ośrodkiem w Polsce pozostaje region Nowego Tomyśla.

Zaktualizowano: czerwiec 2026

Kosz wiklinowy — tradycyjne rzemiosło plecionkarskie

Tematyczne opracowania

Opisy technik, materiałów i historii wikliniarstwa w Polsce, oparte na publicznie dostępnych źródłach i dokumentacji etnograficznej.

Techniki wyrobu koszy z wikliny
Techniki

Tradycyjne techniki wyrobu koszy z wikliny w Polsce

Przegląd metod plecionkarskich stosowanych w polskim wikliniarstwie: od techniki radełkowej po splatanie na okrągło. Opis surowca i narzędzi.

Czytaj artykuł
Meble wiklinowe — fotel i podnóżek
Meble

Meble wiklinowe — historia i współczesność

Od tradycyjnych foteli wiklinowych do nowoczesnych kolekcji ogrodowych. Przegląd form, konstrukcji i zastosowań meblarskich wikliny w Polsce i na świecie.

Czytaj artykuł
Trzcina i sitowie — materiały plecionkarskie
Materiały

Trzcina i sitowie jako materiały plecionkarskie

Charakterystyka trzciny pospolitej i sitowia jako surowców do wyrobu koszy, mat i torb. Zbiór, obróbka i zastosowania tradycyjne w Polsce.

Czytaj artykuł

Wiklina w Polsce — tradycja z regionu Nowego Tomyśla

Powiat nowotomyski w Wielkopolsce jest historycznym centrum polskiego wikliniarstwa. Uprawa wierzby wiciowej i wyrób koszy rozwijały się tu od co najmniej XVIII wieku, a region ten przez długi czas był głównym dostawcą wyrobów wiklinowych w Polsce i na eksport.

W Nowym Tomyślu działa Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa, gromadzące zbiory dokumentujące historię rzemiosła oraz tradycyjne narzędzia używane przez wikliniarzy z Wielkopolski.

Gatunek wierzby uprawianej do celów plecionkarskich — wierzba wiciowa (Salix viminalis) — wymaga odpowiednich warunków glebowych i regularnego przycinania. Uprawa wierzby plecionkarskiej różni się od uprawy innych gatunków i jest przekazywana w rodzinach rzemieślniczych.

Wiklina na podwórzu w Strzyżewie, pow. nowotomyski

Surowce w plecionkarstwie

Rzemiosło plecionkarskie w Polsce opiera się na kilku podstawowych surowcach naturalnych, różniących się właściwościami i zastosowaniem.

Wierzba wiciowa (Salix viminalis)

Podstawowy surowiec polskiego wikliniarstwa. Długie, elastyczne pędy wierzby są zbierane wiosną lub jesienią, a następnie suszone lub gotowane przed obróbką. Różne odmiany dają pędy o odmiennym kolorze i twardości.

Trzcina pospolita (Phragmites australis)

Stosowana przede wszystkim do wyrobu mat, wkładek i drobnych wyrobów. Trzcina jest lżejsza od wierzby i nadaje się do splatania techniką krzyżową. Jej zbiór odbywa się jesienią, przed pierwszymi przymrozkami.

Sitowie i rogożyna

Rogożyna, czyli liście pałki szerokolistnej, była tradycyjnie używana do wyrobu toreb pleconych techniką krzyżową (tzw. taszek). Taki wyrób pochodzi m.in. z dokumentacji etnograficznej regionu słupeckiego.

Łoza i inne wierzby

Poza wierzbą wiciową w plecionkarstwie stosuje się też inne gatunki wierzby, w tym wierzbę purpurową. Każdy gatunek daje odmienne właściwości surowca — różną elastyczność, grubość i barwę.

Kontakt

Formularz przeznaczony do przesyłania zapytań dotyczących treści serwisu, sprostowań lub propozycji tematycznych. Dane nie są przekazywane do systemów zewnętrznych.

Odpowiedź może nastąpić z opóźnieniem. Serwis prowadzony jest przez redakcję nieprofesjonalną, w celach informacyjnych.